بیشتر کسانی که برای نخستین بار می خواهند لینوکس را نصب کنند، در بخش تعیین حافظه swap دچار سردرگمی می شوند. از این رو، تلاش می شود زیر و بم این حافظه را بررسی کنیم. لینوکس حافظه فیزیکی رم خود را به بخش های بزرگی به نام صفحه تقسیم می کند. عملیات جابه جایی (swapping) عملیاتی است که یک صفحه از حافظه به روی یک فضای از پیش تعیین شده در دیسک سخت منتقل می شود. دلیل این کار این است که آن فضا در حافظه خالی شده تا صفحه دیگری جایگزین آن شود. میزان حافظه مجازی در لینوکس به مجموع حافظه فیزیکی و فضای سواپ گفته می شود. جابه جایی به دو دلیل بسیار مهم است. نخست این که وقتی سیستم به حافظه بیشتری نیاز پیدا می کند، هسته صفحه هایی که کمتر استفاده شده است را جابه جا می کند و حافظه را برای برنامه ها و پروسس های فعلی آزاد می کند، به همین ترتیب برنامه های جاری اجازه اجرا شدن را پیدا می کنند. دوم این که تعداد زیادی از صفحه ها توسط برنامه هایی اشغال می شود که تنها در مرحله استارت آپ اجرا می شوند و دیگر هیچ وقت اجرا نمی شوند، بدین ترتیب سیستم می تواند حافظه را برای دیگر برنامه ها آزاد کند. هر چند که جابه جایی مضراتی هم دارد. در مقایسه با حافظه اصلی، دیسک ها خیلی کندتر هستند. سرعت حافظه اصلی در مقیاس نانوثانیه است و سرعت دیسک ها در مقیاس میلی ثانیه، بنابراین دسترسی به دیسک ده هزار برابر کندتر از دسترسی به حافظه اصلی خواهد بود. هر چه بیشتر جابه جایی رخ بدهد، در این صورت سیستم کندتر خواهد بود. گاهی اوقات که سیستم بسیار کند می شود، یک صفحه به دیسک می رود و سریع تر به دیسک باز می گردد. اگر این اتفاق پشت سر هم رخ بدهد، در این صورت سیستم در وضعیتی قرار می گیرد که در تلاش برای یافتن حافظه بیشتر است و از طرفی برنامه ها را باید در همان لحظه اجرا کند. (سرعت آن بسیار پایین می آید) در این حالت بهترین کار این است که حافظه رم را بیشتر کنید. لینوکس دو مدل فضای سواپ دارد: پارتیشن و فایل. پارتیشن بخش مستقلی از دیسک سخت است که به طور خاص برای سواپ کردن استفاده می شود؛ هیچ فایل دیگری در آن بخش قرار نمی گیرد. فایل سواپ فایل مخصوصی است که در سیستم فایل قرار می گیرد و میان فایل های سیستمی و داده شما است. برای این که ببینید کدام نوع از حافظه سواپ را استفاده می کنید. از دستور swapon –s استفاده کنید. خروجی چیزی شبیه به خط زیر خواهد بود: filename type size used priority /dev/sda5 partition 859436 0 -1 هر خط در خروجی یک فضای سواپ را نشان می دهد. در این جا فیلد تایپ مشخص می کند که فضای سواپ به صورت پارتیشنی است. حجم آن در مقیاس کیلوبایت نوشته شده است و فیلد used نشان می دهد که چه مقدار کیلوبایت از آن استفاده شده است. (که در این حالت استفاده نشده است.) نکته جالب در مورد فضای سواپ این است که اگر چند حافظه با یک اولویت داشته باشید، لینوکس به صورت همزمان از این حافظه ها استفاده می کند و این باعث بهینه شدن عملیات می شود. برای افزودن فضای سواپ اول باید آن را آماده کنید. قدم اول برای این موضوع این است که یک پارتیشن را کنار بگذارید و بعد آن را به عنوان سواپ تعیین کنید. بنابراین با دسترسی روت وارد شوید و دستور زیر را بنویسید: fdisk -l /dev/hdb توجه داشته باشید که /dev/hdb را با دستگاه روی دیسک خود عوض کنید. خروجی باید چیزی شبیه به مثال زیر باشد: device boot start end blocks id system --------- ---- ----- ---- ------ -- -------------------- /dev/hdb1 none 2328 2434 859446 82 linux swap / solaris اگر پارتیشن به عنوان سواپ نشان نشده باشد، باید بعدا آن را با کمک دستور fdisk تغییر دهید و از گزینه –t استفاده کنید. البته حواستان باشد که مطمئن باشید با کدام پارتیشن کار می کنید در غیر این صورت ممکن است اطلاعات مهم خود را از دست بدهید. بنابراین قبل از هر تغییر، دستورات را مجددا چک کنید. اگر یک پارتیشن به عنوان سواپ تعریف کنید، باید آن را با استفاده از دستور mkswap آماده کنید. mkswap /dev/hdb1 اگر پیغام خطایی وجود نداشت، در این صورت پارتیشن سواپ شما آماده استفاده است. برای فعال سازی آن، کافی است از دستور زیر استفاده کنید: swapon /dev/hdb1 همچنین می توانید متوجه شوید که این پارتیشن در حال استفاده است یا خیر. کافی است به دستور swapon سوییچ –s را بدهید. برای سوار کردن خودکار فضای سواپ در زمان استارت آپ، باید در فایل /etc/fstab یک مدخل جدید ایجاد کنید. در این فایل فهرستی از سیستم فایل هایی که در زمان بوت سوار می شوند وجود دارد. برای افزودن فضای سواپ خود، کافی است مقادیر زیر را وارد کنید: /dev/hdb1 none swap sw 0 0 از آن جایی که فضای سواپ نیازی به نقطه سوار شدن (mount point) ندارد، آن را none گذاشتیم. برای این که بفهمید دستورات موجود در فایل را درست نوشته اید ولی نمی خواهید سیستم را ریستارت کنید، با دستور swapoff –a (که تمام فضاهای سواپ را غیر فعال می کند) و بعد دستور swapon –a را بنویسید. این دستور تمام فضاهای سواپ در فایل /etc/fstab را استفاده می کند.
فایل سواپ همانطور که گفتیم، همانند پارتیشن سواپ، لینوکس همچنین از فایل سواپ هم پشتیبانی می کند. درست همانند پارتیشن ها، می توان فایل های سواپ را هم ایجاد کرد، و به همان طریق آن ها را مورد استفاده قرار داد. استفاده از فایل های سواپ در مقایسه با پارتیشن ها این است که برای استفاده و یا ایجاد سواپ، نیاز نیست یک پارتیشن خالی پیدا کنید و یا یکی از پارتیشن های خود را تغییر دهید تا یک فضای خالی برای سواپ ایجاد کنید. برای ایجاد فایل سواپ، از دستور dd استفاده کنید تا یک فایل خالی ایجاد کنید. برای ایجاد یک فایل خالی 1گیگابایتی، کافی است دستور زیر را بنویسید: dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1024 count=1048576 در مثال بالا، /swapfile اسم فایل سواپی است که می خواهید بسازید. با کمک دستور mkswap می توانید فایل درست شده خود را به فایل سواپ تبدیل کنید. اما این بار تنها کافی است نام فایل را بدهید: mkswap /swapfile همچنین می توانید با کمک دستورهای swapon و swapoff فایل ایجاد شده خود را استفاده و یا غیرفعال کنید. همانند حالت پارتیشنی، اگر بخواهید فایل تان همانند حالت پارتیشنی در زمان بوت سوار شود، خط زیر را در فایل /etc/fstab بنویسید. /swapfile none swap sw 0 0
حجم فضای سواپ می توان بدون در نظر گرفتن حتی یک مگابایت فضای سواپ هم لینوکس را راه اندازی کرد، و در صورتی که حافظه رم بالایی داشته باشید، سیستم بدون مشکل کار خواهد کرد. اما اگر حافظه فیزیکی شما پر شد، در این صورت سیستم کرش خواهد کرد و نمی تواند کار دیگری انجام دهد. بنابراین استفاده از حافظه سواپ توصیه می شود، به خصوص به این دلیل که دیسک های سخت خیلی ارزان هستند. سوال کلیدی این است که چه میزان فضا به سواپ اختصاص بدهید. سیستم های قدیمی تر و یونیکسی از جمله sun os و ultrix نیاز داشتند حداقل دو یا سه برابر حافظه اصلی را به عنوان حافظه سواپ تعریف کنید، اما سیستم های مدرن امروزی به چنین رقمی نیاز ندارند. اما در صورتی که قواعد زیر را رعایت کنید، مشکلی در پیش نخواهید داشت: 1- برای یک سیستم خانگی دو برابر حافظه اصلی خود را به سواپ اختصاص دهید. 2- برای سرور میزان اندکی سواپ کافی است (حدود نیمی از فضای حافظه اصلی) 3- برای کامپیوترهای قدیمی تر مثلا با حافظه 256مگابایت، تا حد امکان سواپ را افزایش دهید. مدیریت فضای سواپ بخش بسیار مهمی در استفاده و مدیریت لینوکس است و با یک برنامه ریزی صحیح و استفاده درست از سواپ کردن ها، می توانید از سیستمی سریع و با ریسک خرابی پایین لذت ببرید. از این که چیز جدیدی تجربه کنید نترسید.
محمدرضا قربانی

منبع : جام جم آنلاین  تاریخ : 13   دی   1388  شاخه : سخت افزار